Moesson - Robert D. Kaplan

Ik heb dit boek gekocht als scheidingsboek tussen de boeken uit Europa en uit Azië. Kaplan is Amerikaan natuurlijk, maar hij probeert de Indische oceaan hier vanuit Aziatisch perspectief te schetsen.

Voor ons Europeanen begint de Indische oceaan als wij hem ontdekken, eerst de Portugezen, daarna wij Nederlanders en de Engelsen. Daarvoor lijkt hij niet te bestaan. Maar daarvoor was de zee natuurlijk een grote handelsoceaan voor alle gebieden daaromheen, vooral door de moessonwind, die schepen over de oceaan joeg. Oman was een grote handelshub, de Chinese generaal Zhe voer met zijn jonken van China naar Afrika, Zanzibar was een multicultureel handelscentrum, specerijen werden vervoerd van Indonesië en India naar Arabië. Daarna begon de overheersing van de Indische oceaan door de Eurpeanen. Nederland komt er niet goed van af. Wat deed de VOC eigenlijk in Indië? Met andere woorden, hoe gedroegen de Nederlanders zich? Het antwoord is: verschrikkelijk slecht. De afstand die Kaplan heeft tot het onderwerp is in dit geval verfrissend.

Op dit moment komt volgens Kaplan de tijd terug dat Azië de Indische oceaan weer gaat beheersen. Die toekomstvisie zie je in alle landen in dit boek, die mee willen liften op betere economische omstandigheden. Het voorbeeld is zijn veel gevallen de Emiraten. de steden moeten het Dubai van ... worden. Maar je leest ook de moeilijkheden van de mislukte staten. Somalië bestaat niet, Pakistan is een mislukt idee, China een eenpartijenstelsel, Myanmar is het drugscentrum van Azië, Sri lanka heeft de oorlog met de Tamils op verschrikkelijke wijze gevoerd, Bangladesh is straatarm en India en Indonesië zijn de twee democratieën die worden belaagd door geloofsextremisme. Tussen die twee uitersten bevind deze wereld zich, waar het vooruitgangsdenken plaatsvindt in een derde wereld omgeving. Dit vooruitgangsdenken lijkt in veel gevallen toch meer op een droom dan een realiteit. De steden die het nieuwe Dubai zouden moeten worden ken ik, tien jaar na het verschijnen van dit boek, nog steeds niet, en veel is een terugverlangen naar de tijd toen het nog goed ging met het land.

Dit boek is voor het eerst uitgegeven in 2010, tien jaar geleden nog maar. Maar tijdens het lezen merk je hoeveel er in die tien jaar is veranderd. Kaplan schrijft dat hij hoop heeft dat India een democratie is die zich vanwege die democratie zal verzetten tegen het hindoe-extremisme. Inmiddels is Modi president. In Indonesië is inmiddels een oud generaal aan de macht, en ondanks de voorbeelden die Kaplan geeft dat de islam in Indonesië een andere is dan die in Arabië omdat het ingebed is in een andere cultuur, is er een strijd gaande om de sharia overal in Indonesië in te voeren. In Thailand zit een andere koning binnen een door de strijdkrachten geleid land, in Myanmar zijn verkiezingen geweest met een soort democratische regering, maar worden Rohina wreed uit het land gezet. Baken van stabiliteit is China.
Bijna alle vooruitgang moet worden gerealiseerd met olie. Pijpleidingen voor olie en gas naar China, havens voor de opslag van olie en gas, kanalen voor de doorvoer van olie en gas. In die zin is er in de afgelopen tien jaar ook veel veranderd hoop ik, is het denken over energie minder het denken in olie en gas, en meer in hernieuwbare bronnen. Wat daar de gevolgen van zijn voor deze regio is onduidelijk.

Het was interessant om over plekken te lezen, zoals Oman, of Zanzibar, die ik eigenlijk niet ken.

De graaf van Monte Cristo - Alexandre Dumas

Ik heb drie boeken geprobeerd voor ik deze ging lezen. Blijkbaar heb ik in deze tijden van corona gewoon behoefte aan no-noncense boeken. Gewoon een avonturenroman die veel invloed heeft gehad op zowel de hedendaagse wraakepossen als de hedendaagse soapverwikkelingen.
Ik had wel last van de vertaling,die heel erg jaren zeventig voelde.

De Volkskrant Leesclub: Cliënt E. busken

Voor de Volkskant leeclub heb ik dit boek gelezen. Onze eindopdracht was een kleine recensie te schrijven van minder dan 250 woorden. Dit is de mijne, nav de review op dit blog:

'Al die langsstuivende gedachten ritselen als weggewaaid papier'. Arme E. Busken, een oude man in een zorgcentrum. Hij praat niet, hoort niets, of misschien wel. Maar in zijn geest dwarrelen allerlei woorden en zinnen. Tot meneer Busken dringt niks meer door. Welk een grove misvatting. Hij wil niets. Hij wil een sigaret roken. Hij heeft er nog maar twee, daarna wordt het afkikkeren. De hele roman beslaat en dag in het verzorgingshuis, van de nieuwe verzorgster tot de barbecue in de avond. Verder gebeurt er niets, en is de roman alleen de gedachtestroom van E. Busken. E. Busken zit vastgegord in zijn rolstoel, de lezer zit vastgegord in zijn gedachten. Zijn stream of consciousness verrijkt de Nederlandse taal. Prachtige zinnen, heel ritmisch. Zet er een beat onder en het is hip-hop.
Waar de zorgverleners buiten E. Buskens hoofd zitten, en niet weten wat er in hem omgaat en wat ze moeten doen, zitten wij, de lezers volledig in zijn hoofd. Maar veel meer over hem te weten komen wij lezers ook niet. E. Busken is de onbetrouwbaarste der onbetrouwbare vertellers. Er zijn wat glimpen van een verleden, maar ook dat wordt niet zeker. Wat zeker is is dat alles wat E. Busken denkt niet de waarheid is en daarmee blijven alleen de gedachten over. Maar wat voor gedachten toch, wat voor in prachtige taal uitgesponnen gedachten. Je voelt de man in totale verwarring, de gedachten die herhalen en stoppen, de eigen tijd waarin hij leeft.

The long way to a small angry planet - Becky Chambers

Lekkere no nonsense science fiction over de bemanning van een tunnelschip dat de opdracht krijgt ruimtetunnel te bouwen van het midden van de galaxy, waar een nieuw ruimtevolk zich bij de ruimtealliantie heeft aangesloten. Maar de alliantie heeft eigenlijk alleen oog voor het oogsten van het gebied, en het nieuwe volk heeft ook zo zijn eigen redenen om akkoord te gaan. Iedereen op het schip, van verschillende galactische rassen heeft een eigen cultuur en soms ook eigen geheimen. Via marktplaneten en ruimtemanen, overvallen en ontmoetingen met familie gaat de lange weg, waar dit boek inderdaad voornamelijk over gaat, naar de boze planeet, waar de tunnel moet beginnen.
Het leuke van SF vind ik dat er allerlei voor ons mensen vanzelfsprekende aannames over identiteit, ecologie, gebruiken en communicatie overboord gezet worden omdat er andere galactische soorten opgevoerd worden. Dat gebeurd ook in dit boek. De karakters zijn allemaal loveable, en eigenlijk gebeurd er nou ook weer niet zoveel. Becky Chambers heeft een mooie wereld gecreëerd waar ze nog wel even mee vooruit kan, want er zitten allerlei wezens in die nog niet zijn uitgediept in dit boek.

vogels zonder vleugels - Louis de Bernières

Verliefd zijn is over het algemeen het ergste wat een man of vrouw kan overkomen, en wanneer het gebeurt, kijken we er allemaal hoofdschuddend naar, en danken we god dat het ons nooit is overkomen, en bidden we dat het onze kinderen nooit moge overkomen.

Ik heb dit boek meegenomen uit een little free library, omdat het me een lekker leesboek leek over een groep dorpsbewoners in de Ottomaanse cultuur van de 19e eeuw, die met elkaar overhoop liggen, elkaar liefhebben, trouwen, kinderen krijgen, relaties hebben. Dat is ook zo, maar het is ook een gruwelijk boek. Vooral de delen met beschrijvingen van Gallipoli grepen me erg aan. Op andere plekken in het verhaal is er nog iemand om je aan vast te klappen, iets dat nog ergens leuk is, iemand, terwijl in de delen over Gallipoli er alleen gruwelijkheid lijkt te bestaan. De aanval van Griekenland op Turkije en de grote volksverhuizing na de oorlog ken ik uit een ander boek, Middlesex van Jeffrey Eugenides begint er mee.

'Zijn de Grieken Ottomanen net als wij?'
'Nee, vanaf nu zijn jullie Grieken, en geen Ottomanen. En wij zijn ook geen Ottomanen meer, wij zijn Turken.'

Ik had het gevoel dat er geen eind lijkt te kunnen komen aan de gruwelijkheden die wij mensen elkaar aan kunnen doen.

Dan hoor je vaak de vogels luid en duidelijk zingen, want ze zeggen tegen elkaar: 'Wanneer die mensen hier weg zijn, dan zal dit land weer van ons zijn,'

Nu mag dit boek verder als bookcrossingboek, en ga ik een boek uitzoeken waar geen oorlog in zit.

Client E. Busken - Jeroen Brouwers

Al die langsstuivende gedachten ritselen als weggewaaid papier, door het geritsel heen klinkt een aanzwellend en weer in geluidskracht afnemend zoemen, constant gemompel als door verschillende allerlei monden, almaar hernomen, almaar terugkerende, in cirkels verlopen gedachtengeluiden, als je het nog gedachten kunt noemen, hoe het gedwarrel gemijmer gepieker anders benoemen, noem het mijn multiversum van gefluiser en gegons, iedere gedachte is een gekleurde rorschachvlek met geluid.

Deze roman gaat over E. Busken, een oude man in een zorgcentrum. Hij praat niet, hoort niets, of misschien wel. Maar in zijn geest dwarrelen allerlei woorden en zinnen. Tot meneer Busken dringt niks meer door. Welke een grove misvatting. Hij wil niets, hij wil niet naar de barbecue, hij wil een sigaret roken. Hij heeft er nog maar twee, daarna wordt het afkikkeren. De hele roman is een dag in het verzorgingshuis, van de nieuwe verzorgster tot de genoemde barbecue. Verder gebeurt er niets, en is de roman alleen de gedachtenstroom van E. Busken. E. Busken zit vastgegord in zijn rolstoel, de lezer zit vastgegord in zijn gedachten.
Met stream of consciousness romans heb ik over het algemeen grote moeite, maar deze vond ik heel mooi. De taal doet me nog het meest denken aan de zinnen van Dimitri Verhulst in Godverdomse dagen op de godverdomse bol. Prachtige zinnen, heel ritmisch. Zet er een beat onder en het is hip-hop.
Waar de zorgverleners buiten E. Buskens hoofd zitten, en niet weten wat er in hem omgaat en wat ze moeten doen, moet hij nu onder curatele gesteld worden?, zitten wij, de lezers volledig in zijn hoofd. Maar veel meer over hem te weten komen wij lezers ook niet. E. Busken is de onbetrouwbaarste der onbetrouwbare vertellers. Er is een moeder, glimpen van een verleden in Indië, een dochter, maar ook dat wordt niet zeker. Wat zeker is is dat alles wat E. Busken denkt onzeker is.
Ondanks dat dit boek geen inzicht geeft in de geest van een dementerende, en dat ook niet wil doen, voel je de man in totale verwarring, de gedachten die herhalen en stoppen, de eigen tijd waarin hij leeft.

Leon & Juliette - Annejet van der Zijl