Het best verkochte boek ooit (met deze titel) - Sanne Blauw

 

Ook dit boek gaat over cijfers. Het is wat algemener en breder opgezet dan weapons of math destruction. Daardoor juist vond ik het wat minder interessant. Vanwege de grote scope blijft het meer aan de oppervlakte. Het pleidooi is dat we bij cijfers, waar dan ook, altijd moeten opletten. Wie heeft ze opgeschreven, en heeft die persoon een onderliggend doel te bereiken? Is de grafiek duidelijk of zijn de assen zo opgezet om een doel te dienen? Is er sprake van causaal verband? Is het een percentage van een hele kleine kans? 

Er is een actuele versie van dit boek. Helaas is er niet bedacht iets te regelen voor mensen die het boek al hadden gekocht. Dat vind ik een gemiste kans.

Utopia Avenue - David Mitchell

 

Deze nieuwe roman van David Mitchel speelt in de psychedelische jaren zestig (zie de cover). Het is een heerlijk lezende roman over de vier bandleden van de fictieve band Utopia Avenue, die in 1967 en 1968 twee lp's uitbrengen. Het schrijfplezier spat ervan af, en daarmee ook mijn leesplezier. Qua vorm is de roman interessant. Het bestaat uit twee grote delen met de lp-titels, en ieder hoofdstuk is een song van de lp. Dat hoofdstuk is geschreven met de stem van de schrijver van de song. Je ziet de band langzaam bekender worden, de bandleden groeien. Het is het echte bandleven, met een crappy busje die niet harder dan zestig kan alles zelf inladen en naar een met dertig man bezette club rijden om te spelen. Als ze bekender worden worden ze voor het eerst gedraaid op de radio, krijgen ze hilarische tv interviews en feestjes met allerlei cameo's van bekende artiesten uit die tijd. Aan het eind van het boek ken je niet alleen de leden van de band, maar ook hun nummers. je weet als het ware hoe ze klinken, waar de solo's zijn, welke instrumenten zijn gebruikt. 

The Prophets - Robert Jones Jr.

 

Ik heb dit prachtige boek net uitgelezen. Centraal staan Isaiah en Samuel, twee jonge slaafgemaakte mannen op een katoenplantage, die een liefde bij elkaar vinden. Deze liefde wordt geduld door de meeste slaafgemaakten die het zien of merken. Het is beter dan geen liefde at all op deze vreselijke plek. Totdat Amos, die denkt dat hij zijn vrouw Essie kan beschermen van de seksuele exploitatie op de plantage door woord van de God van plantagehouder uit de bijbel te verspreiden onder de slaafgemaakten, daarvoor van Paul, de plantagehouder, toestemming krijgt. Ondanks dat hij in de gedachten van Paul geen mens is, erkent Paul dat Amos het woord van de bijbel op een bevlogener manier kan vertellen dan hij dat zelf kan. Het woord van de bijbel tegenover de liefde tussen de twee jongemannen zet een stroomversnelling in beweging in de relaties tussen de mensen op de plantage die niet meer te stoppen is.

The Prophets is geschreven in lyrische poëtische, ingewikkelde taal. Daardoor is het boek in het begin moeilijk en traag, maar juist die taal legt een extra complexiteit in de karakters in het boek, waardoor ik me besefte hoeveel van de karakters in boeken over deze periode in de eerste instantie slaafgemaakten zijn, en handelen vanuit hun slaafgemaakte positie, en dan pas mens. Juist de complexe karakters en relaties tussen alle bewoners van de gistende microkosmos die de plantage is, maken dat de personages handelen vanuit hun menselijke emoties.

The Prophets legt verbanden naar het verleden van de mensen op de plantage, in Afrika, in Engeland, en de toekomst, van queer strijders, vrouwelijke koningen en verliefde jongens in de zwarte queer geschiedenis, een geschiedenis van opstand tegen en de weg naar vrijheid vinden. 'What to do when the cavalry arrives? Only one thing to do: with every drop of blood: Rebel!'

Darwin comes to town - Menno Schilthuizen

 

How the Urban jungle drives evolution

We zien steden als niet natuur, en de omgeving als wel natuur. Dit boek beschrijft steden als natuur, waar dieren evolueren en zich aanpassen in de stedelijke omgeving. Menno Schilthuizen schrijft interessant en grappig. Over onderzoekers van stadstuinen bijvoorbeeld: Despite their scorched-earth approach to the urban garden ecology, the team reports that in most gardens they still were offered tea and biscuits. Of over een kleine stedelijk visje: One animal famously that tinkered with its organismal cogs and wheels in the face of pollution is the mummichog, a fish with a name that could easily have sprouted from Douglas Adams's mind. De mummichog leeft behalve in schoon water ook in waters die zijn vervuild met PCB's. PCB's zorgen voor afwijkingen in de groei van het embryo omdat ze inwerken op AHR, een proteïne die ervoor zorgt dat cellen op verschillende momenten groeien. In een paper uit Science in 2016 wordt onderzoek gepubliceerd waaruit blijkt dat mummichogs in vervuild water veranderingen in het DNA hebben die AHR op een andere manier laten werken, waardoor PCB's minder invloed hebben. Sterker, mummichogs uit verschillende vervuilde rivieren hebben andere aanpassing. Deze PCB aanpassing heeft dus meerdere malen onafhankelijk plaatsgevonden! Of: What is more fun than cobbling together weird and wonderful objects that don't look like anything and confronting unsuspecting experimental animals with them? Zo vertelt een hoofdstuk over vinken in de stad en de natuur die beide met puzzelboxen wordt geconfronteerd waar er aan hendels moet worden getrokken en tegen deuren geduwd om zaadjes te krijgen. Het blijkt dat vinken uit de stad eerder geneigd zijn deze vreemde objecten te benaderen en beter zijn in het oplossen van de puzzels. 

Het eerste hoofdstuk gaat over muggen in de metro. Uit onderzoek blijkt dat deze muggen genetisch anders zijn dan de muggen buiten. Sterker, de muggen zijn per metrolijn verschillend. De muggen van de Central line komen niet vaak in contact met de muggen van de Piccadilly line en zijn daarom genetisch veranderd. Om dezelfde reden zijn deze muggen genetisch anders dan de muggen in de buitenlucht. Ze paren ook anders. Mannelijke muggen in de buitenlucht vliegen in een wolk om de vrouwtjes heen om ze te bevruchten. De metromuggen zoeken een beschut plekje op en paren daar. Toch komen af en toe metromuggen en buitenlucht muggen in contact met elkaar en worden er genen uitgewisseld in paringen. Het zijn nog geen verschillende soorten.

Merels in de stad en merels in de natuur zijn zo ver genetisch van elkaar verschillend dat ze op weg zijn om verschillende soorten te worden. Waar merels in de natuur schuwe vogels zijn die zich ophouden in het struikgewas, zijn stadse merels veel minder schuw. Vanwege andere voedselbronnen hebben stadse merels stompere snavels ontwikkeld. Of het lied van de merels daardoor veranderd is weten wetenschappers nog niet zeker.  Maar de grootste reden waarom merels in de stad op weg zijn een andere soort te worden is hun paringstijd. Plattelandsmerels zijn trekvogels, die naar warmere streken trekken en in mei terugkomen als het hier warmer is om te paren. Stadse merels zijn standdieren. Door de bel warme lucht in de stad kunnen ze blijven overwinteren in de stad en al veel vroeger beginnen met paren. Stadse en plattelandsmerels paren zo nauwelijks nog met elkaar en er vind geen genenversmelting meer plaats. 

A German team discovered that, as foretold by Paul McCartney, urban blackbirds are singing in the dead of night. Dit komt door de stadse omgeving. Omdat er veel geluid is in de stad tijdens de tijden dat merels in de natuur zingen, zingen de merels, en veel andere vogels, juist vroeger dan in de natuur. Dan komt hun gezang boven het achtergrondgeluid van de stad uit. Veel zangvogels in de stad fluiten ook in en hogere pitch dan hun plattelandse broers. Hoger geluid is harder en draagt verder over het laag brommende achtergrondgeluid van de stad. 

Kleinere soorten weer. Stadse dieren moeten zich aanpassen aan menselijke activiteit en aan menselijk afval. Licht bijvoorbeeld. Miljoenen insecten en vogels sterven omdat ze door het stadse licht, wat overal is aangetrokken worden. Aan de andere kant zijn er spinnen die in de natuur hun web op een donkere plek maken, maar in de stad juist in de lantarenpalen, omdat insecten door deze lichtbronnen worden aangetrokken.

Uit onderzoek naar soortenrijkdom in tuinen in de stad blijkt dat iedere tuin zijn eigen ecosysteem is, in tegenstelling tot de grote omgeving van de natuur om de stad heen. Doordat de stad heel veel kleine stukjes grond kent omgeven door steen en asfalt zijn er enorm veel ecosysteempjes binnen de stad. Iedere stukje grond rond een boom in de straat is feitelijk een nieuw en andere ecosysteem, met andere soorten bloemen en dieren. Ook daar vinden aanpassingen plaats. Zo worden van sommige plantensoorten de zaden zwaarder, omdat de kans dat een licht zaad met de wind naar een nieuw stukje grond wordt geblazen verwaarloosbaar is en zwaardere zaden dus meer overlevingskans hebben. 

Dit geldt niet alleen voor kleine dieren. Zo zijn lynxen aan de ene kant van de stad genetisch anders dan aan de andere kant, omdat ze de highway niet kunnen oversteken en dus niet met elkaar kunnen paren.

Interessant genoeg geldt dit niet voor steden onderling. In de huidige wereld is een netwerk van steden ontstaan die verbonden zijn door menselijke activiteit, via scheepvaartroutes, vrachtwegen en zelfs tuincentra, waar over de hele wereld dezelfde soorten planten worden verkocht. Zo zijn er in Florida bepaalde wantsen, insectachtigen, die zich voeden met de zaden van de inheemse baloon vine. Ze doen dit door een gaatje te boren in de schil tot ze bij de voedingstoffen komen. Rond 1955 werd de Taiwanese ballon vine in Florida geimporteerd. Deze soort baloon vine heeft een dunnere schil rond zijn zaden. Ook op deze soort kan de wants zich voeden Het gevolg is dat ook de boor van de wants die zich voedt op de Taiwanese baloon vine kleiner is geworden dan die van de wants die zich voedt op het inheemse baloon vine. Aangetoond is dat dit gecodeerd is in hun DNA.

Ook menselijke uitvindingen die de stad leefbaar maken, ledlicht bijvoorbeeld, of zoab, worden in alle steden geïmplementeerd, en alle soorten in de stad moeten zich dus aan dezelfde omgeving aanpassen.  De verbindingen tussen steden duizenden kilometers verderop zijn veel sterker voor soorten dan de verbindingen met de omgeving. Daar komt bij dat wij de stad altijd als niet natuur zien, en de stadse omgeving als natuur, terwijl juist de soortenrijkdom in het platteland rondom steden heel klein is. Eigenlijk is het platteland een woestijn van gras voor koeien. 

In het laatste hoofdstuk stelt Menno Schilthuizen: So, perhaps we should not count only on the authorities to take the lead in evolutionary enlightened urban ecosystem management. Communities of concerened urbanites, (dat zijn wij! - iiwi) form perhaps a more powerful vehicle to make a change. In Zeist bijvoorbeeld de vlinder en bijengroep!

Tot slot nog twee andere covers van dit boek, omdat die ook zo mooi zijn!

Een dove oude dame - Leonora Carrington

 

Dit boek heb ik op de dag dat de eerste lockdown werd afgekondigd gekocht en nu gelezen. het is een heerlijk verhaal over een oude vrouw die van haar vriendin een hoorn krijgt om te kunnen horen en een gesprek afluistert van haar familie bij wie ze inwoont die haar naar een rusthuis over oude seniele dames wil sturen. Ze krijgt af en toe post van haar moeder, die 110 is. Ze herinnert zich haar kunstenaarsleven in Europa van toen ze jong was. Het rusthuis is een vreemde plek met vreemde huizen; er is een paddenstoel, een huis in een laarsvorm, een taartenhuis en zelf mag zij in een soort toren wonen. De andere bewoners zijn ook vreemd. Een beweert 184 jaar te zijn, een ander hoort stemmen en een vertelt spannende verhalen van allerlei veldslagen waar ze bij is geweest. Ze moeten zich van de leiders van het rusthuis zich aan een soort vreemde vorm van Christendom houden en in de eetzaal is een schilderij van een knipogende non. Haar vriendin Carmella beraamd plannen om haar te bevrijden via het graven van een ondergrondse gang, omdat ze geen helikopter heeft om op het terrein van het rusthuis te landen, wat de oude dame zelf ook wel een wat vergezocht plan vindt, maar haar vriendin droomt zonder ooit in het rusthuis te zijn geweest ook over het nonnenschilderij... En dan ben je op iets van bladzijde zestig! 

De omslag is het schilderij The Giantess van Carrington.

Het voorwoord van Ali Smith moet je lezen als nawoord, nadat je het boek uit hebt, dan wil je gelijk weer overnieuw beginnen.

Honderd jaar - Herbjorg Wassmo

 

In dit boek vertelt Wassmo de geschiedenis van haar 'voormoeders', haar overgrootmoeder, grootmoeder en moeder op de Lofoten in Noorwegen.

Weapons of math destruction - Cathy O'Neil

 

Erg interessant en goed geschreven toegankelijk boek over algoritmen. Predictive models are increasingly the tools we will be relying on to run our institutions, deploy our recourses and manage our lives, schrijft Cathy O'Neil in de conclusie van haar boek (pag 218). Daarom is het belangrijk om de begrijpen wat algoritmen zijn, hoe ze gemaakt worden en waar ze gebruikt worden. 
Models are opinions embedded in mathematics. We moeten altijd blijven begrijpen dat onze eigen opinies en vooroordelen worden geprogrammeerd in algoritmische modellen.
- The computer learned from the humans how to discriminate and it carried out this work with breathtaking efficiency (p116).
- The algorythms would make sure that these deemed losers would remain that way. (p48). 

- And what crimes did the model predict? Nuisance crimes. A drunk will pee on the same wall day in and day out (p73). 
Dit herken ik van mijn werk. Mensen krijgen boete op boete voor dezelfde kleine overtreding; ergens zitten met en blikje bier wat niet mag, of wildplassen. Die boetes worden verstuurd door gecomputeriseerde systemen, er komt geen mens meer aan te pas. Niemand ziet het, niemand stuurt, en niemand vraagt zich af wat er anders gedaan kan worden. The effect is that we criminalize poverty (p91).

Deze modellen worden gebruikt door bedrijven en gemaakt door bedrijven, met het oogmerk op welke manier dan ook winst te maken. Daar gaat veel geld in om. While spending more than $ 50 million on Google adds alone, the univeristy of Phoenix targeted poor people with a bait of upward mobility. Vaak worden, net als bij advertenties, mensen met problemen misbruikt om een universiteit, een cursus, iets, aan te smeren. Many people unwittingly disclose these pain points when they look for anwsers on Google (p73). Dat kunnen we verkeerd of goed gebruiken, volgens Cathy O'Neil, en dat is onze keuze. Mathematical models can sift through data to locate people who are likely to face great challenges [...] It's up to society wether to use that inteligence to reject and punish them, or to reach out to them with the recourses they need (p118)
Vaak is het doel van het algoritme niet de winst van het bedrijf. Today, the succes of a model is often measured in terms of profit, efficiency or default rates (p206) Zolang het model efficient is en geld oplevert wordt het gezien als een goed en succesvol model, ongeacht of de data die eruit voort vloeit correct zijn.

Modellen lijken volkomen eerlijk en transparant, maar zijn in werkelijkheid zwarte dozen. Wie weet nog wat er in gaat en welke regels er zijn voor wat er uit komt? My point is that oceans of behavioral data, in coming years, will feed straight into AI systems. And these will, to human eyes, be black boxes. (p172) Privacy it the world of WMD's is increasingly a luxury that only the wealthy can affort. (p170)

Daarom zouden algoritmes transparant moeten zijn. We zouden de uitkomsten altijd moeten kunnen aanvechten. Each of us should have access to the information being used to compute that score. If it is incorrect, weh should have the right to challenge and correct it (p213)

Als algoritmen gebruikt worden zouden mensen erop toe moeten zien dat de regels redelijk en eerlijk zijn. Wij denken vaak dat algoritmen eerlijker zijn dan mensen. Maar sifting through data and judging what is fair is utterly foreign to them and enormously complicated. Only humans can impose that constrait. (p155) 

We moeten strikte regels stellen aan het verkrijgen van data van mensen. Zoals gezegd; Many people unwittingly disclose these. En we moeten regels stellen aan waarvoor we welke data mogen gebruiken. Veel banken mogen maar beperkt data gebruiken om credit scores te maken. Maar tech bedrijven omzeilen dit. All data is credit data (p 158). Misschien is het nog wel groter: alle data is gebruiksdata.

We zouden de uitkomsten van algoritmen moeten gebruiken ten goede, om mensen te helpen in hun struggles in plaats van ze te straffen voor hun armoede.